Χοροί Καππαδοκίας

     Οι χοροί της Καππαδοκίας χαρακτηρίζονται από σεμνότητα και είναι τελετουργικοί, καθώς είναι άμεσα επηρεασμένοι από τον Χριστιανισμό.. Εκτός από τους χορούς που προορίζονται για γλέντι, όπως οι καρσιλαμάδες που χορεύονται με κουτάλια, ζίλια ή μικρά ποτηράκια και οι κινήσεις τους είναι όλο χάρη, οι υπόλοιποι χοροί, είναι τελετουργικοί κι έχουν δημιουργηθεί για κάποιο λόγο ή συμβολίζει κάτι από τη καθημερινή ζωή των Ελλήνων της Καππαδοκίας. 
     Για να γίνω πιο συγκεκριμένη, το τραγούδι ΚΑΜΑΪ ΒΟΥΡΝΤΟΥΜ ΓΕΡΕ είναι τελετουργικός χορός και γινόταν για έναν και μόνο σκοπό. Τα παλικάρια έπρεπε να εκπαιδευτούν στο σπαθί, χωρίς να τους καταλάβουν οι Τούρκοι. Έτσι, άντρες και γυναίκες στήνονταν κι έκαναν πως χόρευαν με τον τρόπο αυτό και στη μέση τα παιδιά εκπαιδεύονταν στο σπαθί, κάνοντας πως χορεύουν. 
     Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί η ΣΟΥΡΟΥΝΤΙΝΑ με το τραγούδι «Σγουρέ Βασιλικέ μου». Εδώ παριστάνονται στον εξωτερικό κύκλο άντρες Τούρκοι και στον εσωτερικό ένας Έλληνας άντρας με πολλές Ελληνίδες, τις οποίες προσπαθεί να προστατέψει να μην τις κλέψουν οι Τούρκοι. Είναι ένας χορός χωρίς βήματα, αλλά άκρως τελετουργικός.
     Το ΣΕΗΤΑ-ΤΑ είναι ένας ακόμη τελετουργικός χορός που αφορά τον αποχωρισμό της μάνας από τη κόρη όταν πρόκειται να παντρευτεί. Είναι αρχαίος χορός που συμβολίζει τον αποχωρισμό της Δήμητρας από την Περσεφόνη, όταν εκείνη έπρεπε να επιστρέψει στον άντρα της τον Άδη.
     Το ΕΖ ΒΑΣΙΛΗ ΚΑΙ ΝΤΙΠΑΣΧΑ είναι άκρως τελετουργικός χορός, που οι Καππαδόκες χόρευαν καθώς πήγαιναν την Πρωτοχρονιά στην σπηλιά του Αγίου Βασιλείου στην Καππαδοκία για να λειτουργήσουν. Είναι ένας πραγματικά εντυπωσιακός χορός.
     Άλλοι χοροί είναι:

Αυτά είναι μόνο μερικά τραγούδια και χοροί της Καππαδοκίας. Τα περισσότερα εμφανίζονται στην Καραμανλίδικη γλώσσα που μιλούσαν οι Καππαδόκες. 
Ευχαριστώ για τα όμορφα σχόλιά σας!

Αϊ Βασίλης εκ Καππαδοκίας

Κάθε χώρα έχει τον δικό της Αϊ Βασίλη στη παράδοσή της. Οι Αμερικάνοι, οι Άγγλοι, οι Αυστραλοί και άλλοι δυτικοί έχουν τον κλασικό Αϊ Βασίλη, οι Βόρειοι Ευρωπαίοι έχουν τον Άγιο Νικόλαο, οι Λατίνοι έχουν την καλή Μάγισσα που έχει το ρόλο του Αϊ Βασίλη και οι Ρώσοι έχουν τη Μπαμπούσκα. Η Ελλάδα τιμά τον Μέγα Βασίλειο που προέρχεται από την Καισάρεια, τη πρωτεύουσα της Καππαδοκίας.

Ο Μέγας Βασίλειος γεννήθηκε το 330 μ.Χ και είναι ένας από τους τρεις ιεράρχες της εκκλησίας μας. Η βασιλόπιτα, η οποία αποτελεί το πατροπαράδοτο ελληνικό έθιμο – γλύκισμα, συνδέεται με τον Μέγα Βασίλειο και σερβίρεται τη Πρωτοχρονιά. Τότε είναι που τιμάμε και τη μνήμη του Μεγάλου Βασιλείου.

Ο Μέγας Βασίλειος βοηθούσε τους φτωχούς, τους άρρωστους, όλους όσοι χρειάζονταν τη βοήθειά του. Ο ίδιος μοίρασε τη μεγάλη περιουσία του στους φτωχούς και ωθούσε και τους άλλους πλούσιους να κάνουν το ίδιο. Κάποτε ίδρυσε τη λεγόμενη «Βασιλειάδα». Πρόκειται για ορφανοτροφείο, νοσοκομείο, γηροκομείο και οτιδήποτε άλλο έχει να κάνει με τη φροντίδα των αδύναμων.

Οι Χριστιανοί της Καππαδοκίας λάτρευαν πολύ τον Μέγα Βασίλειο, τόσο που έκαναν ολόκληρο τελετουργικό για να τιμήσουν τη μνήμη του. Συγκεκριμένα, τη Παραμονή Πρωτοχρονιάς – η Πρωτοχρονιά είναι η μέρα θανάτου του – το βράδυ, με συγκεκριμένες χορευτικές κινήσεις, τραγούδι και αναμμένες δάδες στα χέρια, οι κάτοικοι των Φαράσων κινούσαν να πάνε στη σπηλιά του Αϊ Βασίλη, εκεί δηλαδή που λεγόταν από τους γηραιότερους ότι είχε μονάσει για να σωθεί από τους διωγμούς. Η πομπή κρατούσε όλη νύχτα και μπροστά πήγαινε ο παπάς του χωριού. Η σπηλιά απείχε μόλις μια ώρα από το χωριό κι όταν έφταναν εκεί, ο παπάς έλεγε το απολυτίκιο, άναβαν κεριά, σκούπιζαν τα πόδια τους από το χιόνι, άναβαν φωτιές, κέρναγαν κρασί και πλούσιους μεζέδες και χόρευαν το «Εζ Βασίλη».
Να σημειωθεί ότι η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι η Καραμανλήδικη, δηλαδή η γλώσσα που μιλούσαν οι Έλληνες της Καππαδοκίας μετά την κατάκτηση της περιοχής από τους Τούρκους. Αποτελείται από την τουρκική γλώσσα, έχει όμως πάρα πολλούς τοπικούς ιδιωματισμούς και γράφεται στα ελληνικά.

τ’ Εζ Βασίλη το τραγώδι

«Χυτάτε να υπάμε σσόν Ε-Βασίλη,
Να γκρεμάσωμεν τα κρέτε σο σίδι
Έσσυρεν δαζι δώξεν δζαι α γεσίλι,
Τε χτες της εβίτζα σον Ε-Βασίλη

Βάι Παναγιά μου, Θεοτόκον
Κύριε ελεήμον, Κύριε ελέησον!
Κατά χρόνο μειζ έχουμ’ τα ατέτι,
Σήεμρα μειζ έχουμε μουχαπέτι

Τον κόσμος δζαι τα’ αλέμιν του τα κρατεί
Ένι η πίστι δζαι το υπατέτι
Σον Κούτσορον το ποτάμι ‘υρίσθη
Εν κατινόν του Χριστενού η πίστι

Άες Γιωρκη τα’ αβγό σου ένι γήρι
Γήριν δζόνι εν κατινόν αϊγήρι
Δζαπ’ α σ’ αντιέσυονε είσαι χαζήρι
Σεν δζαι την εικόνα προσδζυνούμεν σες

Άες Γιώρκης δζ’ Άες Δημ΄τηρης είντ’ αρρά
σου Χριστού την εικόνα έχουν φτερά
Αρρωσύνην καοσύνη να ίνει ση Χριστένοσύνη
Να σβυστή η δεβοσύνη να γλυτώσ’ η Ρωμοσύνη

Σ’ νουν οι Τούρδζοι του δεσόβου
Να νεγκόσουμ’ δεχούς φόβο
Ες Βασίλ’ να μες βκοήσει,
Τον παλόν ταρόν να μας υρίσει»
Μετάφραση

Τρέξτε να πάμε στον Αη Βασίλη
Να κρεμάσουμε τα κρέατα από την ιτιά
Τουφέκισε και βάρεσε ένα ελάφι
Από τα χθες την αυγή στον Αη Βασίλη

Βάι Παναγιά μου, Θεοτόκον
Κύριε ελεήμον, Κυριε ελέησον!
Κάθε χρόνο εμείς το έχουμε έθιμο
Σήμερα έχομε γιορτή

Τον κόσμο ενωμένο πάντα κρατεί
Μόνο η πίστη και η προσευχή
Τον Φλεβάρη το ποτάμι θολώνει
Μα του Χριστιανού η πίστη είναι ξάστερη.

Άγιε Γιώργη τ’ άλογό σου είναι άσπρο
Όχι μόνο άσπρο αλλά και καθαρό
Όπου κι αν σε θυμηθούνε είσαι έτοιμος
Και προσκυνούμε εσένα και την εικόνα σου.

Ο Αη Γιώργης κι ο Αη Δημήτρης είναι δυνατοί
Και στου Χριστού την εικόνα έχουνε φτερά
Δύναμη και καλοσύνη να γεμίσει η Χριστανοσύνη
Να σβυστεί η διαβολιά να γλυτώσει η Ρωμιοσύνη

Ας πάνε οι Τούρκοι κατά διαβόλου
Να κυκλοφορούμε δίχως φόβο
Ο Άγιος Βασίλειος να μας ευλογήσει
Και να μας ξαναγυρίσει στον παλιό καιρό.
Καλή κι Ευλογημένη Χρονιά!

Το μεγαλείο του χορού

Όταν ακόμη πήγαινα στο νηπιαγωγείο, οι γονείς μου με έστειλαν να μάθω μπαλέτο για δυο χρόνια. Με το που άρχισα να πηγαίνω στο δημοτικό σχολείο, ξεκίνησα μαθήματα παραδοσιακού χορού, κάτι που εξακολουθώ να κάνω μέχρι και σήμερα, έχοντας κάνει μερικά μόνο διαλείμματα σε ολόκληρη τη ζωή μου. Δε θα μπορούσα, λοιπόν, στο ιστολόγιο μου να παραλείψω θέμα σχετικά με τον παραδοσιακό χορό, όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά ίσως να συμπεριλάβω παραδοσιακούς χορούς άλλων χωρών.
Αρχικά, ας δούμε τι είναι ο χορός. Χορός είναι η ρυθμική κίνηση, η ενστικτώδης αντίδραση που εξελίχθηκε μέσα από διάφορες πολιτισμικές επιρροές. Μέσα από αυτόν, ο άνθρωπος εκφράζει τα συναισθήματα του. Ο χορός είναι προϊόν του πολιτισμού κάθε λαού και γι’αυτό λαοί με υψηλό πνευματικό επίπεδο έχουν μεγάλη ποικιλία χορών.
Πηγή: thedanceclub.gr
Οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι ο χορός ήταν δώρο των θεών στους ανθρώπους για να ξεχνούν τις σκοτούρες τους. Μέσα στους αιώνες, επινοήθηκαν διάφορα είδη χορών, όπως θρησκευτικοί, πολεμικοί, γυμναστικοί και άλλοι. Επίσης, χρησιμοποιούσαν τον χορό ως μέσο εκπαίδευσης των νέων, ακόμη και ως έκφραση της θρησκευτικής τους λατρείας, ως τέχνη στο θέατρο και ως μέσο εμψύχωσης πριν πάνε στον πόλεμο. Δε παρέλειπαν να χορεύουν σε συμπόσια, γάμους, ακόμη και στον θάνατο με θρήνους.
Πηγή: enroi.gr
Στην Ελλάδα έχουμε πάρα πολλούς παραδοσιακούς χορούς, καθώς και μεγάλη ποικιλία σε αυτούς. Έτσι, οι ελληνικοί παραδοσιακοί χοροί χωρίζονται σε διάφορες κατηγορίες, είτε ανάλογα με τον τρόπο που χορεύονται (κυκλικοί, αντικριστοί κλπ), είτε ανά περιοχή (νησιωτικοί, ηπειρωτικοί κλπ), είτε ανάλογα με το φύλο (αντρικοί, γυναικείοι, μικτοί) και άλλα. Οι αρχαίοι Έλληνες θεωρούσαν τον χορό τόσο σημαντικό, που είχαν ορίσει ακόμη και προστάτιδα γι’ αυτόν. Η μούσα Τερψιχόρη απολαμβάνει αυτόν τον ρόλο. 
Κλείνοντας, ας σημειώσουμε πως όταν μαθαίνουμε παραδοσιακούς χορούς, ουσιαστικά μαθαίνουμε τον τρόπο ζωής των προγόνων μας, τον πολιτισμό μας.
Ελπίζω να σας αρέσει το νέο θέμα μου!